มะขามป้อม (Indian Gooseberry)


ชื่อทางวิทยาศาสตร์ : Phyllanthus emblica L.

เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง สูง 8-12 เมตร ลำต้นมักคดงอ สีเทาอมดำ ผิวเปลือกต้นแก่อายุ 4 ปีขึ้นไป จะเป็นลักษณ์แตกขุรขระ เปลือก มีรสฝาดสมานแผล

ใบ : เป็นใบเดี่ยว ก้านใบรูปทรงใบมะขาม ขนานติดเรียงสลับ กว้าง 0.25-0.5 ซม.ยาว 0.8-12 ซม. ใบคล้ายใบเสียว

ดอก : ออกเป็นกระจุกตามกิ่งและโคนใบ ดอกสีขาวหรือขาวนวล กลีบดอกมี 6 กลีบ มีเกสรเพศผู้สั้นๆ 3-5 อัน ก้านดอกสั้น ลูกกลม ๆ ขนาดลูกแก้ว

ผล : ผลอ่อนสีเขียวอมเหลือง ผลแก่มีเขียวอ่อนค่อนข้างใส มีเส้นริ้วๆ ตามยาว ประมาณลูกแห้ว หรือราวหัวแม่มือผู้ให ญ่มีรสเปรี้ยวอมฝาด

เมล็ด : แข็ง

ชื่อวงศ์ : EUPHORBIACEAE

ประโยชน์ : เนื้อผลรับประทานได้มีรสฝาดเปรี้ยว

สรรพคุณทางสมุนไพร : นิยมนำมาดองกับน้ำเกลือโดยคัดมะขามป้อมแก่จัด เพื่อที่จะได้รสชาติดีควรถูกต้องตามฤดูกาล คือปรมาณปลายฤดูหนาวสู่ฤดูร้อน ช่วง กุมภาพันธ์ ถึง เมษายน การนำมาดองเป็นการถนอมอาหารตามภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อเก็บไว้รับประทานได้นาน ๆ เพราะเป็นสมุนไพรตามฤดูกาล บางท้องถิ่นนิยมนำมากินกับเกลือ เลือกลูกแก่ ๆ และ สด ๆ บางท้องถิ่นนำไปเชื่อกับน้ำตาลทราย หรือนำไปดองน้ำผึ้งพอท่วมยา กินเป็นยา อายุวัฒนะ แก้ไอขับเสมหะ ระบายอ่อน ๆ เปลือกต้นมะขามป้อม เป็นยารสฝาด สมานแผล แก้ตุ่มคัน น้ำเหลืองเสีย น้ำกัดมือกัดเท้า

ต้นไม้สัญลักษณ์ : ต้นไม้ประจำจังหวัดสระแก้ว

นิเวศวิทยา : เจริญเติบโตได้ในที่สูง ไม่ชอบน้ำท่วมขัง ทำเลป่าโปร่งเขตร้อน ป่าโคกที่ดอน